Atropat
Atropat (grčki Aτρoπάτης, od staroperzijskog Aturpat "zaštićen vatrom"[1]; cca. 370. pne.- poslije 321. pne.) bio je perzijski[2][3][4][5][6] plemić koji je služio pod Darijem III, potom Aleksandrom III Makedonskim, da bi na kraju stvorio nezavisnu državu i dinastiju nazvanu po njemu. Diodor (18.4) ga zove 'Atrapes', dok Quintus Curtius (8.3.17) koristi ime 'Arsaces'.
[uredi - уреди] Biografija
Pred kraj Ahemenidskog Carstva, Atropat je bio guverner (satrap) provincije Medija. U odlučujućoj bitci kod Gaugamele koja se u oktobru 331. pne.) vodila između perzijskog kralja Darija i Aleksandra, Atropat je komandirao perzijskim trupama iz Medije, Kavkaske Albanije i Sakasene (dio današnje Armenije).
Nakon što je izgubio bitku, Darije je pobjegao u medijski glavni grad Ekbatanu, gdje mu je Atropat pružio utočište. Tamo je Darije pokušao okupiti novu vojsku, ali je u junu 330. pne. morao bježati iz Ekbatane. Nakon što je mjesec dana kasnije Darija ubio Bes[3], Atropat se predao Aleksandru.[1] Aleksandar je ispočetka odabrao Oksidata kao satrapa Medije, ali je godine 328/327. pne. izgubio povjerenje u Oksidatovu odanost, te je Atropat postavljen na svoju staru poziciju. Atropat je povjerenje opravdao te je godine 325/324. pne. za vrijeme Aleksandrovog boravka u Pasargadi uhvatio i izručio Barijaksa, vođu medijskih pobunjenika. Aleksndar je bio "toliko impresioniran"[1] Atropatom da je uredio da mu kći bude udana za njegovog komandanta konjice i konfidanta Perdiku na znamenitom masovnom vjenčanju u Susi u februaru 324. pne..
Iste godine je Aleksandar Atropata posjetio u Ekbatani zajedno sa svojim bliskim suradnikom i prijateljem Hefestionom, koji je u Ekbatani preminuo 324. pne. U to vrijeme "neki autori navode da je Atropat jednom prilikom poklonio Aleksandru sto žena, za koje je tvrdio da su bile Amazonke; ali Arijan ([Anabasis] vii. 13) u to nije vjerovao."[7]
Sam Aleksandar je umro nekoliko mjeseci kasnije 10. juna 323. pne., te je Atropatov zet Perdiuka imenovan regentom Aleksandrovog polubrata Filipa III. Nakon "Podjele u Babilonu" 323. pne., Medija je podijeljena na dva dijela: veći dio na jugoistoku je dobio Perdikin general Piton, a manji dio na sjeverozapadu (uglavnom oko rijeke Araks je ostao Atropatu. Nakon nekog vremena je Atropat prestao iskazivati poslušnost dijadosima i svoj dio Medije proglasio nezavisnom državom; otprilike u to vrijeme je njegov zet Perdika ubijen od Pitona 320. pne.
[uredi - уреди] Nasljedstvo
Dinastija koju je osnovao Atropat će kraljevstvom vladati nekoliko vijekova, prvo kao nezavisni vladari ili vazali Seleukida, a potom kao vazali Arsakida, s čijom su se kućom "navodno"[8] vezali brakom. Tako su postali nova vladarska kuća Partije brakom arsakidske nasljednice za atropatenidskog nasljednika.
Regija Atropatovog kraljevstva je Grcima nakon Atropata postala poznata kao "Media Atropatene", a naziv joj je kasnije skraćen na "Atropatena". Arsakidi su je zvali 'Aturpatakan' na partskom, isto kao i njihovi nasljednici Sasanidi. S vrmenom je srednjoiranski 'Aturpatakan' postao 'Azerbejdžan', čiji naziv nose današnja Republika Azerbejdžan i iranska provincija Azerbejdžan.[9]
[uredi - уреди] Izvori
- ↑ 1.0 1.1 1.2 Chaumont, M. L. (1989), "Atropates", Encyclopaedia Iranica, vol. 3.1, London: Routledge & Kegan Paul
- ↑ Miniature Empires: A Historical Dictionary of the Newly Independent States by James Minahan, published in 2000, page 20
- ↑ 3.0 3.1 Lendering, Jona. Atropates (Biography). Livius.org. Preuzeto na dan 10. 12. 2007..
- ↑ Chamoux, Francois. Hellenistic Civilization. Blackwell Publishing, published 2003, page 26
- ↑ Bosworth, A.B., and Baynham, E.J. Alexander the Great in Fact and Fiction. Oxford, published 2002, page 92
- ↑ Encyclopedia Iranica, "Azerbaijan: Pre-Islamic History", K. Shippmann
- ↑ Smith, William, ed. (1867), "Atropates", Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, Boston
- ↑ Schippmann, K. (1989), "Azerbaijan III: Pre-Islamic History", Encyclopaedia Iranica, vol. 3.1, London: Routledge & Kegan Paul
- ↑ de Planhol, X. (1989), "Azerbaijan I: Geography", Encyclopaedia Iranica, vol. 3.1, London: Routledge & Kegan Paul
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
