Aleksandar Nevski (film)

Izvor: Wikipedia
Aleksandar Nevski

Nikolaj Čerkasov u naslovnoj ulozi
Režija Sergej Ejzenštejn
Dmitrij Vasiljev
Scenario Sergej Ejzenštejn
Pjotr Pavlenko
Uloge Nikolaj Čerkasov
Nikolaj Ohlopkov
Andrej Abrikosov
Muzika Sergej Prokofjev
Fotografija Eduard Tise
Studio Mosfiljm
Datum(i) premijere
1. decembar 1938 (1938-12-01)



Zemlja  SSSR
Jezik ruski

Aleksandar Nevski (ruski: Александр Невский) je sovjetski crno-bijeli historijski film snimljen 1938. godine, koji se smatra jednim od najvažnijih i najuticajnijh ostvarenja žanra, odnosno u historiji sovjetske i svjetske kinematografije uopće.

Naslovni protagonist, čiji lik tumači Nikolaj Čerkasov, je Aleksandar Nevski, ruski knez koji 1240-ih nastoji obraniti Novgorod, a zajedno s njime i cijelu Rusiju od invazije Teutonskih (njemačkih) križara. Radnja prikazuje kako, nakon što je uspio nametnuti svoj autoritet protiv novgorodskih boljara i trgovaca, okuplja vojsku s kojom će se suprotstaviti neprijatelju u velikoj Bitci na Čudskom jezeru.

Ejzenštejnu je Nevski predstavljao prvi cjelovečernji zvučni film, odnosno prvi film koga je uspio dovršiti nakon gotovo desetegodišnje pauze. Snimljen je nedugo nakon propasti skupog i ambicioznog projekta Bežin lug, ali i nakon što je njegov pretpostavljeni Boris Šumjacki uklonjen u Velikoj čistki. Ejzenštejn, čiji je stil ranije bio kritiziran kao "formalistički", novi je film daleko uspješnije uskladio s načelima socijalističkog realizma, ali ga učinio i mnogo konvencionalnijim, tako da je zaplet vezan uz jedan lik. S druge strane, film je sadržavao za tadašnje doba revolucionarne specijalne efekte, pogotovo u završnoj sceni bitke gdje je zima dočarana na lokacijama korištenim usred ljeta, kao i nove tehnike prikaza masovne borbe koje će kopirati brojni drugi autori historijskih spektakala sve do današnjeg doba. Iz tih razloga se smatra ne samo najpoznatijim, nego i najpopularnijim od svih Ejzenštejnovih filmova - prema službenim podacima od 15. aprila 1939. godine ga je vidjelo preko 23 miliona gledatelja.

Aleksandar Nevski je, međutim, poznat i po svojoj političkoj pozadini, te se često tumači kao alegorija na situaciju u svijetu pred drugi svjetski rat, odnosno svojevrsno predskazanje budućih događaja. Ejzenštejn je u filmu namjerno nastojao povući paralelu između teutonskih križara i nacističke Njemačke, tako da njemački vitezovi nose stahlhelm (suvremeni njemački šljem) kao i kukaste križeve, dok su kasniji kritičari u liku Nevskog pronašli historijsku alegoriju na Staljina. Film je upravo iz tih razloga bio "bunkeriran" za vrijeme sklapanja pakta Molotov-Ribbentrop, da bi ga nakon početka operacije Barbarossa sovjetske vlasti intenzivno koristile u propagandne svrhe, kako u samom SSSR-u, tako i u inozemstvu.

Aleksandar Nevski je poznat i po muzičkoj partituri koju je napisao znameniti kompozitor Sergej Prokofjev i koja se samostalno izvodi na koncertima klasične muzike. Ona je, između ostalih, poslužila kao inspiracija Johnu Williamsu za poznatu temu iz filma Ralje.

Vanjske veze[uredi - уреди]